Vrije keuze van een advocaat, ook bij bemiddeling?

Bij wet van 9 april 2017 werd het principe van de vrije keuze van de advocaat in het kader van de rechtsbijstandsverzekering ook ingevoerd wanneer het gaat om arbitrageprocedures. Voorheen waarborgde de wet enkel de vrije keuze van een raadsman wanneer een persoon die een rechtsbijstandsverzekering had afgesloten geconfronteerd werd met een gerechtelijke of administratieve procedure.

De Orde van Vlaamse Balies (OVB) en de Ordre des barreaux francophones et germanophone (OBFG) vochten deze wet van 9 april 2017 aan bij het Grondwettelijk Hof, aangezien de vrije keuze van de advocaat niet werd gewaarborgd in het kader van bemiddelingsprocedures maar enkel in het geval van arbitrageprocedures, gerechtelijke en administratieve procedures.

Adhemar Advocaten licht de uitspraak van het Grondwettelijk Hof hierover graag voor u toe.

Wanneer er een rechtsbijstandsverzekering wordt afgesloten verleent de verzekeraar bepaalde diensten aan haar verzekerde. Eén van deze diensten is het verlenen van juridische bijstand aan de verzekerde, meestal door de tussenkomst van een advocaat, met het oog op het waarborgen van de rechten van de verzekerde.
In dit verband was het reeds lange tijd duidelijk dat de verzekerde zijn advocaat vrij kon kiezen in het kader van een gerechtelijke of administratieve procedure.

Bij de wet van 9 april 2017 werd dit recht om vrij een advocaat te kiezen uitgebreid naar arbitrageprocedures (procedures waarbij het geschil wordt beslecht door een arbiter, die meestal reeds een zekere mate van expertise bezit over de materie waarover het geschil gaat).

Hoewel hier in de parlementaire voorbereiding sprake van was, werden bemiddelingsprocedures buiten beschouwing gelaten (procedures waarbij men onder begeleiding van een neutrale derde zelf tot een oplossing van het geschil komt). De wetgever was van oordeel dat de aanwezigheid van advocaten niet bevorderlijk was voor de bemiddeling. Bovendien zou bemiddeling niet noodzakelijk steunen op een juridische redenering.

De OVB en de OBFG oordeelden dat er aldus een ongeoorloofd verschil in behandeling voorlag tussen personen die een beroep doen op arbitrage enerzijds en personen die kiezen voor bemiddeling anderzijds.

Het Grondwettelijk Hof oordeelde in haar arrest van 11 oktober 2018 (nr.136/2018) in de eerste plaats dat personen die partij zijn bij een bemiddelingsprocedure voldoende vergelijkbaar zijn met personen die zich beroepen op een arbitrageprocedure. In beide procedures wil men immers een geschil tussen partijen beëindigen. Het feit dat er bepaalde procedurele verschillen zijn tussen bemiddeling en arbitrage is niet voldoende om te besluiten dat beide categorieën niet vergelijkbaar zouden zijn.

Daarnaast wijst het Hof op de Europese richtlijn betreffende de toegang tot en de uitvoering van het verzekerings- en het herverzekeringsbedrijf. Ook in deze richtlijn wordt de vrije keuze van de raadsman gewaarborgd wanneer het gaat om een gerechtelijke en administratieve procedure (wat door het Hof van Justitie van de Europese Unie ruim wordt geïnterpreteerd).

Het Grondwettelijk Hof geeft echter aan dat het begrip ‘bemiddeling’, zoals geïnterpreteerd naar Belgisch recht, niet met zekerheid onder het begrip ‘gerechtelijke procedure’ van de Europese richtlijn kan worden gebracht. Om deze reden stelde zij een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie om te weten te komen of bemiddelingsprocedures ook onder de Europese richtlijn kunnen vallen en bijgevolg recht geven op de vrije keuze van een advocaat bij bemiddelingsprocedures (wanneer er een rechtsbijstandsverzekering werd afgesloten).

Deze vraag zal nog moeten worden behandeld door het Europese Hof Van Justitie, waarna het Belgisch Grondwettelijk Hof een uitspraak zal doen of de wet van 9 april 2017 het non-discriminatiebeginsel schendt.
Adhemar Advocaten houdt u hierover uiteraard verder op de hoogte.

Voor verdere vragen kunt u terecht bij Stefanie Debeuf of Elke Paenhuysen:

stefaniedebeuf@adhemar-advocaten.be
elkepaenhuysen@adhemar-advocaten.be

Leave a comment